Het is een flink contrast met het verleden. In het voormalig Hoofdgebouw van de Bijlmerbajes, de plek waar de gevangenen vroeger arriveerden, maken verschillende robots, 3D-printers van de onderneming Aectual, tegenwoordig interieurproducten van afval. Producten die hun weg vinden naar hotels, kantoren, maar ook naar winkels van Hermes, Dior en Nike. 

Een paar deuren verderop werkt de internationaal vermaarde modeontwerper Ronald van der Kemp aan zijn nieuwste circulaire ontwerpen. Ethische couture gemaakt van restmateriaal en daarmee wereldsterren als Kate Perry, Lady Gaga en Michelle Obama kleedt. Op een andere verdieping zit Solar Sedum, een bedrijf dat groene zonnedaken aanlegt. Ook actief in het gebouw: reclamebureau Hunt en de best beluisterde wielerpodcast van Nederland, Life Slow Ride Fast.

‘Er gebeuren hier zoveel toffe dingen,’ vertelt Hedwig Heinsman, mede-oprichter van Aectual. Samen met Ruben Bartelink van Bajeskwartier is ze in de Bajes Lounge, in het voormalig Ketelhuis, aangeschoven. Zij om vanuit huurdersperspectief over het Hoofdgebouw in transformatie te vertellen. Hij namens de ontwikkelaar die grootse plannen heeft met het creatieve hart van Bajeskwartier.    

Vrijheid    

Tot 2024 zat Aectual nog in Sloterdijk. ‘Daar zaten we prima, maar wel wat afgezonderd,’ aldus Heinsman. Toen zich de kans voordeed om naar Bajeskwartier te verhuizen, werd die met beide handen aangegrepen. In het Hoofdgebouw heeft de onderneming nu een showroom, kantoor én productieruimte. ‘Zie zo’n plek maar eens te vinden,’ zegt ze.

Los van de fijne ruimte geniet Hedwig van de creatieve ondernemingen die Aectual omringen. ‘Laatst was Ronald van der Kemp op de binnenplaats een modeshow aan het voorbereiden met modellen, dat is toch gaaf. Wij gebruiken diezelfde binnenplaats weer om mockups op te bouwen.’  

Ruben, die de transformatie van het Hoofdgebouw namens de ontwikkelaar begeleidt, is blij met al die activiteiten. Het gebouw moet volgens hem leven. ‘Wij stimuleren als verhuurder hier zoveel mogelijk creativiteit.’ Zo gebeurde er al bijzondere dingen in het gebouw. ‘Laatst hadden we hier een event waarbij BMX’ers door vuurhoepels sprongen. Als dat veilig gebeurt, dan is dat alleen maar cool.’

Hedwig: ‘Van der Kemp verwoordde het laatst mooi. Hij zei dat hij zich nog nooit zo vrij had gevoeld. En dat in een voormalige gevangenis. Dat herken ik goed. In Amsterdam heb je steeds minder plekken waar je vrij kunt experimenteren.’

Ze merkt dat klanten er eveneens enthousiast van worden. ‘Gisteren hadden we een club uit Londen over de vloer. Die zeiden na afloop dat ze de beste workshop ooit hadden gehad. Ze waren een corporate omgeving gewend. Hier zagen ze de robots aan het werk, konden ze de samples voelen en dat in een voormalige gevangenis.’

Poortwachter

Het is nu zaak om het gevoel van vrijheid dat de creatieve ondernemingen ervaren te bewaken, meent Ruben. Dat vraagt volgens hem om een duidelijke visie. Zeker nu het creatieve midden van Bajeskwartier op het punt staat om volledig te ontpoppen. Tot nu toe is 3.000 vierkante meter in het gebouw verhuurd, dat moet straks 10.000 vierkante meter zijn. 

Ruben: ‘We hebben laatst met alle huurders samengezeten. Toen zei een van hen: een rauwe omgeving plus rommel is een bende, maar een rauwe omgeving die netjes is, is geweldig.’ Dat was volgens hem een rake opmerking. ‘Het moet hier vooral geen standaard kantoorgebouw worden. We moeten het oorspronkelijke DNA van deze plek bewaren. Maar de basisvoorzieningen moeten voor huurders wel op orde zijn.’

De huurders die er straks bijkomen zijn volgens hem cruciaal om het karakter van het gebouw, de community en de plek te bewaken. ‘Makers’ in de breedste zin van het woord zijn hier welkom. Een game-ontwikkelaar of iemand die met AI bezig is, valt daar bijvoorbeeld wat ons betreft ook onder. Wat we nu niet willen, zijn grote, gevestigde corporates.’ In het gebouw moet creativiteit, innovatie en ambacht voelbaar zijn.

Ruben en zijn collega’s mikken daarbij vooral op ondernemingen die affiniteit hebben met tech, innovatie, design of duurzaamheid. ‘Het liefst met alle thema’s. Dat sluit goed aan bij de identiteit van het gebied. Een gebied waar bijna honderd procent van de materialen die bij de sloop van de oude gevangenis zijn vrijgekomen, opnieuw worden gebruikt.’

Juist daarom was het team van Bajeskwartier zo blij met de komst partijen zoals Aectual. ‘Zij hebben in de basis dezelfde uitgangspunten als wij: van oude materialen iets moois voor de toekomst maken. En dat op innovatieve wijze.’

De uitdaging is volgens Ruben om meer van zulke partijen te vinden. ‘We zoeken naar impact ondernemers die de start up-fase zijn ontgroeid. Daarnaast kijken we of we co-workingspaces kunnen realiseren om ook kleinere ondernemers de kans te geven zich hier te vestigen. Maar ‘kwaliteit’ van de partijen is daarbij wel van groot belang.’

De huidige huurders krijgen daarbij volgens hem een belangrijke poortwachtersfunctie. ‘We willen huidige gebruikers bij onze zoektocht betrekken. Hoe mooi zou het zijn wanneer zij partijen uit hun netwerk aandragen die binnen het profiel van deze plek passen. Dat is echt meerwaarde. En zo zijn de huidige huurders ook in Bajeskwartier geland. We hebben geen makelaar nodig gehad.’

The more the merrier

Om de 10.000 beschikbare vierkante meter straks daadwerkelijk te kunnen benutten, moet er nog wel het nodige werk worden verricht. Daarvoor gaat de ontwikkelaar bij de gemeente eerst een vergunning aanvragen. ‘We willen vaart maken met de start van de verdere verbouwing. Zodat we eind 2026 of begin 2027 alles afhebben.’ Dan moet in het gebouw ook een ludieke horecavoorziening zitten.

Hedwig kijkt uit naar een vol Hoofdgebouw. ‘Het bruist hier al, maar the more the merrier.’ Ze merkt het nu al: door de krachten te bundelen, trek je andere interessante mensen en partijen aan en ontstaan er mooie kruisbestuivingen.

Een ding staat voor haar vast: Aectual heeft haar thuis gevonden in Bajeskwartier. ‘De ruimte waarin we zitten, is perfect en de locatie biedt veel praktische voordelen. Je zit zo op de ring, Schiphol is vlakbij, gasten kunnen in een hotel om de hoek slapen. Wat wil je nog meer.’